Η Πολιτική της Περιφέρειας Πελοποννήσου στην Διαχείριση των Απορριμμάτων

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 27/11/2013 / ΩΡΑ: 16:34
ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΑ

Η Πολιτική της Περιφέρειας Πελοποννήσου στην Διαχείριση των Απορριμμάτων

Η Περιφέρεια Πελοποννήσου ως πρώτη προτεραιότητά της, έχει αναδείξει το πρόβλημα της διαχείρισης των απορριμμάτων ως μείζον θέμα, προκειμένου να καταστεί Ευρωπαϊκή Περιφέρεια της Αειφορίας.

Με την ανάληψη των καθηκόντων της η Περιφερειακή αρχή προχώρησε κατά προτεραιότητα σύμφωνα με τις προεκλογικές δεσμεύσεις της, σε διαβούλευση για το θέμα της ολοκληρωμένης διαχείρισης των στερεών αποβλήτων στην Περιφέρεια Πελοποννήσου με ιδιαίτερη έμφαση σε 3 πυλώνες, το διεθνή διαγωνισμό για τη διαχείριση των απορριμμάτων, τον τερματισμό της λειτουργίας των δεκάδων ενεργών ΧΑΔΑ και την ανακύκλωση.

Διαπιστώνοντας την έλλειψη σχεδίου και οράματος από τους αρμόδιους φορείς και τον κίνδυνο να επιβληθούν σημαντικά πρόστιμα στους Δήμους από την Ε.Ε., η Περιφέρεια Πελοποννήσου διεκδίκησε και τελικά ανέλαβε την αρμοδιότητα για τη διαχείριση των απορριμμάτων.

Η Περιφέρεια Πελοποννήσου εκπόνησε ένα στρατηγικό σχέδιο για τους 3 παραπάνω πυλώνες με βασικούς στόχους την υψηλή προστασία του περιβάλλοντος, τη δημιουργία ανάπτυξης και νέων θέσεων εργασίας.

«Πρωτοπόρα η Περιφέρεια Πελοποννήσου στη διαχείριση των στερεών αποβλήτων»

Γιώργος Κρεμλής, Αναπληρωτής Διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Χρονοδιάγραμμα δράσεων

Το Δεκέμβριο του 2011 δημοσιεύτηκε στην επίσημη εφημερίδα της Ε.Ε. η προκήρυξη του Διεθνούς Διαγωνισμού του έργου «ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΜΕ Σ.Δ.Ι.Τ.».

Το Φεβρουάριο του 2012 υπεβλήθησαν 7 προσφορές από υποψήφιους επενδυτές που συμπεριλαμβάνουν το σύνολο των μεγάλων εταιρειών της Ελλάδας με την υποστήριξη μεγάλων ομίλων του εξωτερικού.

Τον Μάιο 2012 ολοκληρώθηκε η προεπιλογή των 5 υποψηφίων που συνέχισαν στην επόμενη φάση του διαγωνισμού, δηλαδή στη φάση του ανταγωνιστικού διαλόγου.

Ο ανταγωνιστικός διάλογος ο οποίος χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο για πρώτη φορά στη Χώρα ολοκληρώθηκε με επιτυχία εντός του Απριλίου 2013 και ακολούθησαν οι δεσμευτικές προσφορές των προεπιλεγέντων. Ο προσωρινός ανάδοχος αναδείχθηκε εντός του Ιουλίου 2013 και μάλιστα σε χρόνο ρεκόρ για τα Ελληνικά και τα Ευρωπαϊκά δεδομένα. Σήμερα έχουν κατατεθεί οι δύο εγγυητικές επιστολές της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, που είναι η προσωρινή ανάδοχος εταιρεία, και έχει υποβληθεί στο ΥΠΕΚΑ η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για τις μονάδες διαχείρισης των στερεών αποβλήτων. Εφόσον και όταν εγκριθεί η ΜΠΕ τότε θα υπογραφεί η σύμβαση με την ανάδοχο εταιρεία, η οποία προβλέπεται να γίνει μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2014.

Ο ανάδοχος θα αναλάβει τη διαχείριση των απορριμμάτων του συνόλου της Περιφέρειας Πελοποννήσου με τήρηση των αυστηρότερων Ευρωπαϊκών Οδηγιών και Ελληνικών Νόμων, ιδιαίτερα στα θέματα προστασίας του Περιβάλλοντος.

Ταυτόχρονα, με σύγχρονες περιβαλλοντικές τεχνολογίες θα κληθεί να μειώσει σημαντικά την οικονομική επιβάρυνση των πολιτών, ενώ την ίδια στιγμή το Δημόσιο διασφαλίζεται απόλυτα αφού η αμοιβή στον ιδιώτη θα καταβάλλεται μόνον εφόσον τηρεί όλους τους όρους της σύμβασης.

 

Κωστής Χατζηδάκης, Υπουργός Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας: «Η Πελοπόννησος ξεπέρασε άλλα πιο ώριμα σχέδια και τερμάτισε πρώτη»

Γιάννης Μανιάτης, Υπουργός ΠΕΚΑ: «Η Πελοπόννησος υπερβαίνει την κρίση»

Γιάννης Μιχελάκης, Υπουργός Εσωτερικών: «Από την Πελοπόννησο ξεκινάει ένα έργο πιλότος»

Νότης Μηταράκης, Υφυπουργός Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας: «Σήμερα βλέπουμε ότι η ανάπτυξη δεν είναι θεωρία, αλλά πράξεις»

Νίκος Μαντζούφας, Ειδικός Γραμματέας ΣΔΙΤ: «Κόσμημα το έργο της Περιφέρειας Πελοποννήσου»


Προσωρινή Διαχείριση Απορριμμάτων

Παράλληλα, η Περιφέρεια Πελοποννήσου προχώρησε στην υποστήριξη των Δήμων στις μελέτες και στην εγκατάσταση των δεματοποιητών ως προσωρινή διαχείριση (σύμφωνα με τον εγκεκριμένο Περιφερειακό Σχεδιασμό Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων) προκειμένου να κλείσουν όλοι οι ΧΑΔΑ.

Με την υποστήριξη της Περιφέρειας έχουν εγκατασταθεί 3 δεματοποιητές και έχουν υποβληθεί/υποβάλλονται οι Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για άλλους 6. Οι δεματοποιητές θα συνδυάζονται με εγκαταστάσεις ανακύκλωσης (ΚΔΑΥ) και κομποστοποίησης του οργανικού υπολείμματος προκειμένου να γίνεται μία άρτια τεχνικά και περιβαλλοντικά προσωρινή διαχείριση.

Μετά τη διαπιστωμένη από το Υπουργείο Περιβάλλοντος αδυναμία αρκετών Δήμων να υποβάλλουν αιτήσεις στο ΕΠΠΕΡΑΑ για την αποκατάσταση των ΧΑΔΑ, η Περιφέρεια Πελοποννήσου κλήθηκε να υποβάλλει μια ενιαία πρόταση για όλη την περιφέρεια ώστε να κλείσουν και να αποκατασταθούν όλοι οι ΧΑΔΑ.

Στην πρόταση αυτή έχουν προβλεφθεί οι αναγκαίες μελέτες αποκατάστασης των ΧΑΔΑ, το έργο της αποκατάστασης του συνόλου των μη αποκαταστημένων ΧΑΔΑ, δράσεις συλλογής προδιαλεγμένου οργανικού και κομποστοποίησής του ώστε να επιτυγχάνεται ο στόχος του ΠΕΣΔΑ για κομποστοποίηση του 20% του οργανικού (προδιαλεγμένου), και οι δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης.

Αυτή η πρόταση κάλυψε το κενό που αφήνουν οι συχνά φαραωνικές προτάσεις των Δήμων, οι οποίες για την αποκατάσταση μέρους και όχι του συνόλου των ΧΑΔΑ ζητούσαν τριπλάσια περίπου χρήματα από τον προϋπολογισμό που υπέβαλε η Περιφέρεια.

Ήδη οι μελέτες είναι υπό εκπόνηση και η αποκατάσταση όλων των ΧΑΔΑ θα γίνει σύμφωνα με τις υποχρεώσεις της Χώρας μας. Ειδική μέριμνα θα ληφθεί για μεγάλους ΧΑΔΑ που γειτνιάζουν με αστικές περιοχές, όπου θα γίνει πρότυπη αποκατάσταση και οι χώροι θα αποδοθούν στους πολίτες.

Για τον τρίτο πυλώνα της πολιτικής της Περιφέρειας Πελοποννήσου, την ανακύκλωση, ολοκληρώθηκε η καταγραφή της κατάστασης (που είναι και σε αυτό το μέτωπο απογοητευτική) και καταστρώθηκε σχέδιο για την υλοποίηση όλων των απαιτήσεων του ΠΕΣΔΑ και των Ευρωπαϊκών Οδηγιών.

Γιάννης Σμυρνιώτης, Δήμαρχος Τρίπολης και Πρόεδρος ΦΟΔΣΑ: «Επιτέλους πραγματοποιείται ένα έργο για το οποίο παλεύαμε πολλά χρόνια»

 

Παναγιώτης Νίκας, Δήμαρχος Καλαμάτας και Πρόεδρος ΠΕΔ Πελοποννήσου: «Ικανοποιημένος με τις ενέργειες της Περιφέρειας»

 

Το σχέδιο της Περιφέρειας για την Ανακύκλωση

Το στρατηγικό σχέδιο της Περιφέρειας Πελοποννήσου για την ανακύκλωση που βασίζεται σε 6 άξονες:

  • θα πρέπει σταδιακά να εφαρμόζονται μέθοδοι εναλλακτικής διαχείρισης συσκευασιών με Διαλογή στην Πηγή σε τουλάχιστον 4 χωριστά ρεύματα, δηλαδή χαρτί, μέταλλο, πλαστικό και γυαλί σύμφωνα με την οδηγία 2008/98/ΕΚ.
  • Θα πρέπει να συλλέγεται χωριστά το 20% του οργανικού που παράγεται με έμφαση στα απόβλητα «κουζίνας» μεγάλων παραγωγών (ξενοδοχεία, εστιατόρια, στρατόπεδα, κλπ). Η αποκομιδή πρέπει να οργανωθεί σε επίπεδο Δήμων ταυτόχρονα με την χωριστή συλλογή ανακυκλώσιμων
  • Τα προγράμματα ανακύκλωσης συσκευασιών που θα αναπτυχθούν στην Περιφέρεια Πελοποννήσου θα πρέπει να μην απαιτούν καμία επιβάρυνση, ούτε οικονομική ούτε σε ανθρωπίνους πόρους, για τους Πολίτες
  • Τα προγράμματα ανακύκλωσης που θα εφαρμοστούν θα πρέπει να έχουν διακριτή, και αρκετά ανεπτυγμένη, δράση Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, με έμφαση στους νέους ανθρώπους και κυρίως στους μαθητές
  • Τα προγράμματα ανακύκλωσης που θα εφαρμοστούν θα πρέπει να αναπτυχθούν αμέσως σε όλες τις περιφερειακές ενότητες της Περιφέρειας
  • θα πρέπει να υπάρξει με την συμμετοχή της Πελοπόννησος ΑΕ ένα εκτενές πρόγραμμα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών και μία συνεχής μέτρηση της επίτευξης των στόχων

Ήδη έχουν ξεκινήσει πιλοτικά προγράμματα χωριστής συλλογής ρευμάτων αποβλήτων σε δύο Δήμους (Ευρώτα και Βέλου-Βόχας) και σύντομα τα προγράμματα αυτά θα επεκταθούν σε άλλους 6.

Στόχος είναι η αποκομιδή χωριστών ρευμάτων να είναι το κύριο σύστημα στην Περιφέρεια Πελοποννήσου έως το 2014 και μέσω αυτής να εκτρέπεται το 50% του συνόλου των αστικών στερεών αποβλήτων έως το 2020.

 

Ευρωπαϊκή αναγνώριση του έργου της Περιφέρειας

Η Περιφέρεια Πελοποννήσου έθεσε υπόψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το σύνολο του σχεδιασμού και των επιμέρους πολιτικών της και πέτυχε με την προσήλωσή της στους στόχους και την σοβαρότητα στην αντιμετώπιση να αναγνωριστεί από τον αρμόδιο Επίτροπο κ. Γιοχάνες Χαν ως έργο απόλυτης προτεραιότητας που ανταποκρίνεται πλήρως στις Ευρωπαϊκές Οδηγίες.

Η εξέλιξη αυτή, πέρα από τα προφανή οφέλη σε επίπεδο βοήθειας προς την Περιφέρεια από τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ταυτόχρονα αποκαθιστά το κύρος της Περιφέρειας Πελοποννήσου, αλλά και της Χώρας μας συνολικά.

Αξίζει να σημειωθεί ότι όλο αυτό το χρονικό διάστημα η Περιφέρεια εφαρμόζει την πολιτική της με απόλυτη συνέπεια και αξιοπιστία, παρά τις έντονες πιέσεις που δέχθηκε, όπως χαρακτηριστικά στο ζήτημα του κλεισίματος των ΧΑΔΑ. Εξαρχής ταχθήκαμε ρητά ενάντια στη λειτουργία τους και είτε κλείσαμε διοικητικά ορισμένους εξ’ αυτών, είτε υποστηρίξαμε έμπρακτα τη δικαστική διαδικασία κλεισίματός τους, ελέγχοντας παράλληλα με τις υπηρεσίες περιβάλλοντος της Περιφέρειας την τήρηση των αποφάσεων αυτών.

 

Τέλος στη «μαύρη οικονομία» των σκουπιδιών  

Ένα αποτέλεσμα εξαιρετικά κρίσιμο που πέτυχε η Περιφέρεια Πελοποννήσου είναι όχι μόνο να καταστεί συνείδηση στους πολίτες η προστασία του περιβάλλοντος και να θεωρείται ως απαραίτητη η επιτυχής κατάληξη του διαγωνισμού, αλλά και να θέσει τέλος στη μαύρη οικονομία των σκουπιδιών. Είναι σαφές ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό, δεν αφορά μόνο τη δημόσια υγεία, αλλά έχει και πολύ σοβαρές οικονομικές προεκτάσεις. Όλα αυτά τα χρόνια κατασπαταλήθηκαν τεράστια χρηματικά ποσά, χωρίς ποτέ να δοθεί κάποια λύση και με το περιβάλλον να υφίσταται τεράστιες και ανεπανόρθωτες βλάβες, όταν μάλιστα όλα τα προεκλογικά προγράμματα των Δημοτικών αρχών «υπόσχονταν λύση».

Είναι κοινή παραδοχή ότι το σχέδιό μας διαθέτει πλέον ευρύτατη συναίνεση, από την κεντρική πολιτική ηγεσία μέχρι τους Δήμους της Πελοποννήσου και, το κυριότερο, από τους ίδιους τους πολίτες, οι οποίοι βλέπουν επιτέλους να εφαρμόζεται με συνέπεια και με απόλυτο σεβασμό στη  νομιμότητα και την προστασία του περιβάλλοντος μια αξιόπιστη πολιτική διαχείρισης απορριμμάτων. Γι’ αυτές τις δεσμεύσεις και τις προτάσεις πολιτικής άλλωστε μας εμπιστεύτηκαν το τιμόνι της Περιφέρειας Πελοποννήσου.

 

Νέα μέρα για την Περιφέρεια Πελοποννήσου

Το ζήτημα της διαχείρισης των απορριμμάτων κανένας δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι το προσεγγίσαμε μονοδιάστατα. Όπως αναφέρθηκε πρωτύτερα ο τομέας αυτός συνιστά τομέα οικονομίας, ή μάλλον συνιστούσε τομέα «παραοικονομίας» μέχρι σήμερα και το σχέδιό μας τον μετατρέπει σε υγιή οικονομία με νέα δεδομένα για τους Δήμους.

Στο πλαίσιο αυτό εξασφαλίσαμε 68,5 εκατομμύρια ευρώ από τους Ευρωπαϊκούς πόρους, προκειμένου το τελικό κόστος διαχείρισης, καθώς και αυτό που φτάνει στον πολίτη να είναι το χαμηλότερο δυνατό σε συνδυασμό με τα καλύτερα περιβαλλοντικά αποτελέσματα. Το σχέδιό μας επίσης δεδομένων των καινοτομιών που έχει να επιδείξει, θα χρηματοδοτηθεί και κατά την επόμενη προγραμματική περίοδο από Ευρωπαϊκούς πόρους, το Σύμφωνο Εταιρικής Σχέσης, όπως έχει δεσμευτεί με πρωτοβουλία του ο Ευρωπαίος Επίτροπός Περιφερειακής Πολιτικής κ. Γιοχάνες Χαν. Εντάσσεται δηλαδή στο πνεύμα της καινοτομίας και της έξυπνης εξειδίκευσης, που θα αποτελέσουν τις βασικές αρχές του ΣΕΣ, και τις οποίες είχαμε την πρόνοια να ενσωματώσουμε στο σχέδιό μας.

 

«Καύχημα» για την Πελοπόννησο η λύση

 

Η επιτυχής ολοκλήρωση του σχεδίου μας για την ολοκληρωμένη διαχείριση των στερεών αποβλήτων αποτελεί, κατά παραδοχή κορυφαίων Υπουργών, εθνικό στοίχημα για δύο άμεσους λόγους κυρίως. Πρώτον, γιατί η χώρα απειλείται με δυσβάσταχτα πρόστιμα για τις περιβαλλοντικές πληγές που έχουν προκληθεί από τη λειτουργία των ΧΑΔΑ για δεκαετίες και επείγει να δοθεί ένα μήνυμα ότι η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι θεωρία, αλλά πράξη συγκεκριμένη, με αποτελέσματα συγκεκριμένα. Δεύτερον, από 1/1/2014 η χώρα μας αναλαμβάνει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δεν είναι δυνατόν να συνεχίσει αυτή η απαράδεκτη εικόνα των ΧΑΔΑ.

Το σχέδιό μας υλοποιείται με απόλυτη συνέπεια και μάλιστα σε χρόνο ρεκόρ, όχι μόνο για τα Ελληνικά δεδομένα, αλλά και τα Ευρωπαϊκά. Σκεφθείτε ότι στη Γερμανία, που θεωρείται πρότυπο ολοκληρωμένης διαχείρισης, χρειάστηκαν κατά μέσο όρο μια δεκαετία τουλάχιστον για να το λύσουν, ενώ στην Περιφέρεια Πελοποννήσου απαιτήθηκαν μόλις μερικοί μήνες. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η οικονομική συγκυρία που επιλύεται το πρόβλημα είναι η χειρότερη. Αντίθετα σε αυτή την εικόνα η εφαρμογή του προγράμματός μας δημιουργεί συνθήκες ανάπτυξης της περιφερειακής μας οικονομίας.

Μπορεί κανείς εύκολα να αναλογιστεί την αντίφαση, το δυσκολότερο και πιο κοστοβόρο πρόβλημα της Περιφέρειας Πελοποννήσου, το λύνουμε στη διάρκεια της μεγαλύτερης οικονομικής κρίσης των τελευταίων δεκαετιών. Το έργο αυτό αναμφισβήτητα είναι καύχημα για την Πελοπόννησο και για τους πολίτες της. Κατέδειξε τι μπορεί να επιτευχθεί όταν υπάρχει κοινωνική και πολιτική συναίνεση. Καθ’ όλη τη διάρκεια της εξέλιξής του ποτέ δεν αμφισβητήθηκε, αντιθέτως οι αποφάσεις που λήφθηκαν έτυχαν ευρείας αποδοχής.

Ένα στοιχείο επίσης σημαντικό είναι ότι για την εφαρμογή του σχεδιασμού μας δεν δαπανήσαμε τεράστια χρηματικά ποσά, σε αντίθεση με την πρακτική του παρελθόντος. Δεν πληρώσαμε ούτε ένα ευρώ για μελέτες, καθώς αυτές ήταν ευθύνη του αναδόχου να τις εκπονήσει.

Η επιτυχία του έργου της Περιφέρειας Πελοποννήσου θα αποτελέσει Εθνική επιτυχία που θα κάνει αίσθηση στο σύνολο των χωρών και των πολιτών της Ε.Ε. Είναι χρέος όλων των υγιών δυνάμεων που μάχονται για την έξοδο από την κρίση να στηρίξουν αυτή την Εθνική υπόθεση.

Ελπίδα για τον τόπο δεν θα φέρει κανένας μεσσίας, αλλά οι ίδιοι οι πολίτες, οι εθελοντές πολίτες.