Ιστορικοί Χρόνοι

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/11/2011 / ΩΡΑ: 12:28

Στα τέλη του 12ου π.Χ. αιώνα οι Δωριείς κυριάρχησαν στην Πελοπόννησο με την βοήθεια των Αιτωλών. Οι Αιτωλοί κατέλαβαν την Αχαΐα και την Ηλεία ενώ οι Δωριείς κατέλαβαν την Κορινθία, τη Λακωνία, την Αργολίδα και τη Μεσσηνία. Έπειτα από δωρική εγκατάσταση σχηματίστηκαν στην Πελοπόννησο τα κράτη της Κορίνθου, του Άργους και της Σπάρτης. Έπειτα από πολύχρονους πολέμους η δύναμη της Σπάρτης ως ηγετικής δύναμης σταθεροποιήθηκε και στα τέλη του 8ου αιώνα οι πελοποννησιακές πόλεις γνώρισαν μεγάλη αποικιακή δραστηριότητα προς τη δύση. Η οριστική επιβολή της Σπάρτης και η αναγνώρισή της ως ηγετικής δύναμης στην Πελοπόννησο έγινε δύο αιώνες αργότερα. Η πρώτη δεκαετία του 6ου π.Χ. αιώνα σημαδεύτηκε από τον Α΄ Ιερό Πόλεμο για την ανεξαρτησία του ιερού των Δελφών έναντι της Κρίσσας, στον οποίο ο τύραννος της Σικυώνας Κλεισθένης είχε ηγετικό ρόλο. Η νίκη της Σπάρτης και η συνθήκη του 560 π.Χ. με την Τεγέα έφερε την οργάνωση μιας πρώτης συμμαχίας Πελοποννησιακών πόλεων γύρω από την ηγέτιδα Λακωνική πόλη.

Ο 5ος π.Χ. αιώνας η εποχή της μεγάλης δόξας του ελληνισμού, ήταν η εποχή ακμής και για την Πελοπόννησο. Κατά τη διάρκεια των Περσικών πολέμων από το 490 π.Χ. (μάχη του Μαραθώνα) ως το 479 π.Χ. (μάχη των Πλαταιών) οι Πελοποννησιακές πόλεις και ιδίως η Σπάρτη, παραμερίζοντας τις αντιθέσεις μεταξύ τους και με την Αθήνα βοήθησαν με κάθε δύναμη στον κοινό αγώνα των Ελλήνων κατά των βαρβάρων Μήδων. Στην άτυχη αλλά ένδοξη μάχη των Θερμοπυλών η τιμή αποδόθηκε ολόκληρη στους πελοποννήσιους που αντιπροσωπεύτηκαν από τον ολιγάριθμο στρατό του Σπαρτιάτη βασιλιά. Ακολούθησε μια περίοδος πενήντα χρόνων ανταγωνισμού μεταξύ της Σπάρτης και της Αθήνας. Η Σπάρτη προσπάθησε χωρίς επιτυχία να αποτρέψει την άνοδο της Αθηναϊκής ισχύος που πήρε μορφή με τη συγκρότηση της Α΄Αθηναϊκής Συμμαχίας και η προσπάθεια αυτή οδήγησε στην έναρξη του Πελοποννησιακού πολέμου που υπήρξε η αρχή του τέλους του αρχαίου ελληνισμού.

Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος
ανάμεσα στην Αθηναϊκή και την Πελοποννησιακή συμμαχία, υπό την ηγεμονία της Σπάρτης, διήρκεσε, με διακοπές
λόγω μερικών ανακωχών, από το 431 π.Χ. έως το 404 π.Χ. και έληξε με ήττα των Αθηναίων. Οι φάσεις του πολέμου είναι οι παρακάτω: Αρχιδάμειος πόλεμος (431-421 π.Χ.). Σ’αυτή τη φάση του πολέμου που ονομάστηκε έτσι από τον βασιλιά της Σπάρτης Αρχίδαμο, ο οποίος ήταν επικεφαλής Σπαρτιατών και συμμάχων που κατέλαβαν την Αττική και πολιόρκησαν την πόλη της Αθήνας τα δύο πρώτα έτη του πολέμου. Η πρώτη φάση του πολέμου έληξε με συνθήκη ειρήνης, με την οποία οι αντίπαλοι ήρθαν ξανά στα εδάφη που κατείχαν πριν τον πόλεμο. Ακολουθούν ο Μεσοπόλεμος (421-415 π.Χ), η Σικελική Εκστρατεία (415-413 π.Χ.) και ο Πόλεμος στο Αιγαίο και τον Ελλήσποντο (413-404 π.Χ.). Με την τελευταία φάση του πολέμου επέρχεται το τέλος της αθηναϊκής ηγεμονίας με την οποία και επηρεάστηκε ο Ελλαδικός κόσμος για πολλές γενιές. Σχεδόν όλες οι Ελληνικές πόλεις πήραν μέρος στον πόλεμο και οι πολεμικές συρράξεις έλαβαν χώρα σε όλον σχεδόν τον ελληνόφωνο κόσμο. Γι’ αυτό και ονομάζεται από νεώτερους ερευνητές «αρχαίος παγκόσμιος πόλεμος».

Ο πρώτος σημαντικός πόλεμος του 4ου π.Χ. αιώνα ήταν ο Κορινθιακός (395-387) στον οποίο η Σπάρτη με βασιλιά τον Αγησίλαο αντιμετώπισε τις ενωμένες δυνάμεις των Θηβαίων, Αθηναίων, Κορινθίων, Αργείων και Θεσσαλών. Ο πόλεμος αυτός έδωσε την ευκαιρία στους Πέρσες να αναμειχθούν ξανά στα Ελληνικά πράγματα. Η Σπάρτη εμφανίζεται πάλι στην ηγετική θέση μεταξύ των Ελληνικών πόλεων αλλά η κυριαρχία της δε θα κρατήσει πολύ. Οι αλλεπάλληλοι πόλεμοι εξασθένησαν την Πελοπόννησο και όταν η ανερχόμενη δύναμη οι Μακεδόνες επιχείρησαν την ανάληψη της ηγεμονίας στον ελληνικό χώρο η Πελοπόννησος δεν μπόρεσε να την εμποδίσει.

Το 168 π.Χ. οι Ρωμαίοι υπόταξαν την Μακεδονία και 22 χρόνια αργότερα κατέλαβαν και λεηλάτησαν την Κόρινθο οδηγώντας έτσι στο τέλος του όχι μόνο τον πελοποννησιακό αλλά και ολόκληρο τον αρχαίο Ελληνικό κόσμο. Έτσι στο τέλος του 4ου μ.Χ. αιώνα το αρχαίο πνεύμα παραχωρεί τη θέση του στη νέα κοσμοθεωρία, το χριστιανισμό και ο αρχαίος κόσμος υποχωρεί μπροστά στη νέα εποχή που ανοίγει με την ίδρυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Με την κατάλυση του βυζαντινού κράτους από τους Φράγκους 1204 μ.Χ. και την εισαγωγή του δυτικού πολιτικοκοινωνικού συστήματος της φεουδαρχίας η Πελοπόννησος θα αποτελέσει ένα από τα φεουδαρχικά κρατίδια της διασπασμένης αυτοκρατορίας και μάλιστα το καλύτερα οργανωμένο. Ιδρυτές της φραγκικής ηγεμονίας της Πελοποννήσου είναι Γάλλοι.

Το 1379 μ.Χ. ως το 1401 μ.Χ. έγιναν οι πρώτες τουρκικές επιδρομές στην Πελοπόννησο. Στις αρχές του 15ου αιώνα ο Αυτοκράτορας της Πελοποννήσου Θεόδωρος Β΄Δεσπότης του Μιστρά θα φροντίσει για την ίδρυση του Εξαμίλιου, ενός τείχους κοντά στην Κόρινθο που αποσκοπούσε στο να αναχαιτίσει τις Τουρκικές επιθέσεις. Το «φράγμα» αυτό εξουδετερώθηκε εύκολα από τους Τούρκους το 1423 μ.Χ. και οδηγήθηκαν στην αιχμαλωσία 60.000 Πελοποννήσιοι. Ο Ιωάννης Παλαιολόγος έπειτα από τα γεγονότα αυτά θέλησε να επέμβει και κατέληξε στην ενσωμάτωση και των τελευταίων υπολειμμάτων των φραγκικών κρατιδίων στο Ελληνικό δεσποτάτο. Το 1443 μ.Χ.ο τελευταίος Αυτοκράτορας της Κωνσταντινούπολης Κωνσταντίνος προσπάθησε να θεραπεύσει τις οχυρωματικές ανάγκες της επικράτειάς του συμπληρώνοντας το τείχος του Εξαμιλίου και επεκτείνοντας την πολιτική του ως την Αττική. Το 1446 μ.Χ. άρχισε η μεγάλη Τουρκική επίθεση εναντίον του Δεσποτάτου.

Σοβαρές επιπτώσεις στην ιστορία της Πελοποννήσου είχαν οι Βενετοτουρκικοί πόλεμοι. Στον πρώτο (1463 – 1479 μ.Χ.) έλαβαν μέρος αρκετοί Πελοποννήσιοι αρχηγοί και επίλεκτα σώματα Ελλήνων και Αλβανών. Μετά τη λήξη του πολέμου ακολούθησαν οι πρώτες ομαδικές έξοδοι των Πελοποννήσιων προς τα Επτάνησα και την Κρήτη. Ο δεύτερος Βενετουρκικός πόλεμος (1499 – 1502μ.Χ.) είχε ως αποτέλεσμα την κατάληψη εκ μέρους των Οθωμανών της Ναυπάκτου, της Μεθώνης, της Κορώνης και του Ναυαρίνου. Το 1537 μ.Χ. ξέσπασε ο τρίτος Βενετουρκικός πόλεμος (1537 – 1540 μ.Χ.) όπου με τη λήξη παραδώθηκαν στους Τούρκους το Ναύπλιο και η Μονεμβασιά.

Κατά τον 17ο αιώνα επικρατεί στην Πελοπόννησο ο θεσμός των αρματολών. Το 1685 μ.Χ άρχισαν οι επιχειρήσεις των Βενετών στην Πελοπόννησο ύστερα από τη συγκρότηση του Ιερού Συνασπισμού του Λίντς (1684 μ.Χ). Με τη συνθήκη του Κάρλοβιτς μόνο η Πελοπόννησος μένει σε χέρια Χριστιανικά (1699 μ.Χ.) αλλά ως το 1715 μ.Χ. όπου θα ξαναπεράσει στην Τουρκική κυριαρχία (1715 – 1821 μ.Χ.).

Η Ελληνική επανάσταση του 1821 – 1824 μ.Χ. είναι το πρώτο μέρος του Ελληνικού αγώνα της ανεξαρτησίας (1821-1832 μ.Χ.), που κατέληξε στην αναγνώριση της ανεξαρτησίας του Ελληνικού κράτους με την συνθήκη του Μαΐου του 1832.

Κατά την παράδοση στις 25 Μαρτίου 1821, ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ευλόγησε το λάβαρο της επανάστασης στο μοναστήρι της Αγίας Λαύρας κοντά στα Καλάβρυτα ή κατά άλλες μαρτυρίες στην Πάτρα και αυτό θεωρείται σαν έναρξη της επανάστασης στην Ελλάδα. Στην Στερεά Ελλάδα κηρύχθηκε επίσημα η έναρξη της επανάστασης στις 27 Μαρτίου, στη μονή οσίου Λουκά κοντά στη Λιβαδειά, με παρόντες τους οπλαρχηγούς Αθανάσιο Διάκο και Βασίλη Μπούσγο και προκρίτους της περιοχής.

Στο συμβούλιο των οπλαρχηγών στη Μεσσηνία, ο Κολοκοτρώνης πρότεινε σαν βασικό στόχο την Τρίπολη, που ήταν το στρατιωτικό και διοικητικό κέντρο της Πελοποννήσου και μετά από τη διαφωνία του Μαυρομιχάλη, που είχε οριστεί αρχιστράτηγος, άρχισε πορεία στρατολόγησης στην Αρκαδία. Ανάλογες πορείες έκαναν άλλοι οπλαρχηγοί σε διάφορες περιοχές. Στις 29 Μαρτίου ο Κολοκοτρώνης είχε μαζέψει 6.000 άνδρες και προσπάθησε να πολιορκήσει την Καρύταινα, όμως στην πρώτη έξοδο των Τούρκων, το στράτευμα διαλύθηκε. Δεν απογοητεύτηκε και μεθοδικά εγκατέστησε φρουρές σε επίκαιρα σημεία γύρω από την Τρίπολη (Λεβίδι, Πιάνα, Χρυσοβίτσι, Βέρβαινα, Βαλτέτσι, Τρίκορφα), για να μπορούν να ελεγχθούν οι δρόμοι που οδηγούσαν προς τα εκεί. Η επανάσταση επεκτάθηκε γρήγορα σε όλη την Πελοπόννησο και Ανατολική Στερεά.

Το 1825 μ.Χ. η Πελοπόννησος ήταν σχεδόν ελεύθερη όταν άρχισε η εκκαθαριστική συμμαχία των Αιγυπτιακών δυνάμεων του Ιμπραήμ Πασά. Τη λήξη της Τουρκοαιγυπτιακής κατοχής της Πελοποννήσου σήμανε η ναυμαχία του Ναυαρίνου (1827 μ.Χ.). Η ολοκλήρωση της Πελοποννησιακής ελευθερίας πραγματοποιήθηκε μετά την άφιξη των Γαλλικών δυνάμεων του Μαιζόν (1828 μ.Χ.). Με την άφιξη του Καποδίστρια η Πελοπόννησος ενώνεται με τον υπόλοιπο κορμό του ανεξάρτητου Ελληνικού κράτους και παρέμεινε ο πυρήνας και το στήριγμα του νέου Ελληνικού κράτους με πρωτεύουσα το Ναύπλιο.